Thửa đất chưa được cấp sổ đỏ, trong khi người sử dụng đất đã mất, khiến gia đình gặp vướng mắc khi thực hiện thủ tục phân chia di sản thừa kế.
Trên Cổng thông tin Bộ Nông nghiệp và Môi trường, công dân hỏi: Gia đình tôi đang thực hiện thủ tục cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu đối với thửa đất. Tuy nhiên, do một người có quyền sử dụng đất đã mất nên gia đình cần thực hiện thủ tục thỏa thuận phân chia di sản thừa kế. Trong khi đó, thửa đất chưa được cấp Giấy chứng nhận nên gia đình gặp vướng mắc về điều kiện thực hiện theo Điều 45 Luật Đất đai năm 2024. Kính đề nghị quý cơ quan xem xét, hướng dẫn cách giải quyết trường hợp này theo quy định của pháp luật.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường có ý kiến như sau:
Tại điểm a khoản 1 Điều 45 Luật Đất đai năm 2024, trường hợp thừa kế quyền sử dụng đất được loại trừ khỏi điều kiện phải có Giấy chứng nhận. Đồng thời, khoản 4 Điều 45 quy định người nhận thừa kế được thực hiện quyền khi có Giấy chứng nhận hoặc đủ điều kiện để được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất theo quy định của Luật này.
Do đó, việc thửa đất chưa được cấp Giấy chứng nhận không phải là căn cứ để kết luận không thể thực hiện việc thừa kế quyền sử dụng đất. Cần kiểm tra hồ sơ để xác định quyền sử dụng đất của người để lại di sản, phần quyền sử dụng đất thuộc di sản thừa kế và điều kiện cấp Giấy chứng nhận; trên cơ sở đó, thực hiện việc thỏa thuận phân chia di sản theo quy định của pháp luật về dân sự, công chứng, chứng thực và đăng ký, cấp Giấy chứng nhận theo quy định của pháp luật đất đai.
Tại khoản 1 Điều 135 Luật Đất đai năm 2024 quy định Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất được cấp cho người có quyền sử dụng đất, chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất. Pháp luật đất đai hiện hành đã quy định cụ thể việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất lần đầu cho hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất tại các Điều 137, 138, 139 và 140 của Luật Đất đai năm 2024.
Về trình tự, thủ tục thực hiện: Ngày 31.1.2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 49/2026/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn một số điều của Nghị quyết số 254/2025/QH15 của Quốc hội quy định một số cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thi hành Luật Đất đai. Theo đó, tại Điều 15 Nghị định số 49/2026/NĐ-CP, Chính phủ đã giao thẩm quyền cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định trình tự, thủ tục hành chính về đất đai, trong đó có thủ tục về đăng ký, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường thông tin để ông biết. Đề nghị ông liên hệ cơ quan có thẩm quyền giải quyết hồ sơ đăng ký, cấp Giấy chứng nhận tại địa phương để được kiểm tra hồ sơ, xác định điều kiện cấp Giấy chứng nhận và hướng dẫn thủ tục; đồng thời liên hệ tổ chức hành nghề công chứng hoặc cơ quan có thẩm quyền chứng thực để được hướng dẫn việc lập văn bản thừa kế theo quy định của pháp luật